Veri Merkezlerinde Soğuk Koridor Zemin Çözümleri

Performans, Enerji Verimliliği ve Operasyonel Süreklilik Açısından Derinlemesine Bir İnceleme

Veri Merkezlerinde Zemin Neden “Stratejik” Bir Unsurdur?

Veri merkezleri dışarıdan bakıldığında sunucu dolu odalar gibi algılansa da, gerçekte mikro ölçekte mühendislik dengeleri üzerine kurulmuş karmaşık yapılardır. Bu dengenin en az konuşulan ama en kritik parçalarından biri de zemindir.

Zemin;

• Sadece yük taşımaz
• Sadece üzerinde yürünmez
• Sadece kablo saklamaz

Aynı zamanda:

• Hava akışını yönlendirir
• Soğutma verimliliğini belirler
• Enerji tüketimini doğrudan etkiler
• Arıza risklerini artırır veya azaltır
• Bakım sürelerini kısaltır ya da uzatır

Özellikle soğuk koridor mimarisi kullanılan veri merkezlerinde, zemin artık pasif bir yapı elemanı değil; aktif bir soğutma bileşeni hâline gelir.

 

Soğuk Koridor Nedir ve Neden Zeminle Ayrılmaz Bir Bütündür?

Soğuk koridor yaklaşımı, sunucu raflarının ön yüzlerinin birbirine bakacak şekilde konumlandırılması ve bu koridora kontrollü, soğutulmuş hava verilmesi prensibine dayanır.

Ama burada kritik bir gerçek vardır:

Soğuk hava yukarıdan değil, büyük oranda zeminden gelir.

Dolayısıyla:

• Soğuk koridorun başarısı
• Zemin sisteminin başarısına

doğrudan bağlıdır.

Yanlış seçilmiş ya da kötü tasarlanmış bir zemin:

• Soğuk havayı boşa harcar
• Sıcak-soğuk hava karışımına neden olur
• CRAC / CRAH cihazlarını gereksiz yere zorlar
• PUE değerini yükseltir
• Uzun vadede donanım ömrünü kısaltır

 

Geleneksel Döşeme Yaklaşımı Neden Yetersiz Kalır?

Birçok projede hâlâ “yükseltilmiş döşeme yapalım, yeter” anlayışı hâkim. Oysa soğuk koridor kullanılan veri merkezlerinde standart yükseltilmiş döşeme çoğu zaman yetersizdir.

Çünkü geleneksel çözümler:

• Hava sızdırmazlığı gözetmez
• Panel altı kaçaklarını önemsemez
• Hava yönlendirmesini rastgele bırakır
• Yük dağılımını homojen düşünmez

Sonuç:

Soğutma var ama verim yok.

 

Soğuk Koridor Zemin Çözümlerinin Temel Amaçları

Bir zemin sistemi, soğuk koridor için tasarlanıyorsa şu hedefleri karşılamalıdır:

1. Hava Kaçaklarını Minimize Etmek
2. Soğuk Havayı Doğru Noktaya Taşımak
3. Yüksek Statik Dayanım Sağlamak
4. Bakım ve Modifikasyonu Kolaylaştırmak
5. Uzun Vadede Stabilite Sunmak

Bu hedefler sağlanmadığında, en pahalı soğutma sistemleri bile beklenen performansı göstermez.

 

Yükseltilmiş Döşeme: Soğuk Koridorun Omurgası

Soğuk koridor projelerinde en yaygın kullanılan çözüm yükseltilmiş döşeme sistemleridir. Ancak burada önemli olan sadece yükseltilmiş olması değil, nasıl yükseltilmiş olduğudur.

Panel Malzemesi Seçimi

Soğuk koridor alanlarında kullanılan paneller:

• Çelik dolgulu
• Alüminyum döküm
• Kalsiyum sülfat esaslı

olabilir. Ancak veri merkezleri için öne çıkan özellikler şunlardır:

• Yüksek noktasal yük dayanımı
• Düşük esneme
• Antistatik yüzey
• Yangın performansı
• Uzun süreli stabilite

Özellikle ağır rack yüklerinin olduğu alanlarda alüminyum döküm paneller, uzun vadede deformasyon riskini ciddi şekilde azaltır.

 

Perfore Paneller: Soğuk Havayı Nereye, Ne Kadar Verdiğiniz Önemlidir

Soğuk koridor zemin çözümlerinin kalbi perfore panellerdir. Ancak bu paneller çoğu zaman yanlış seçilir veya yanlış konumlandırılır.

Açıklık Oranı Yanılgısı

Yaygın bir hata:

“Açıklık oranı ne kadar yüksekse o kadar iyi.”

Bu doğru değildir.

• %25 açıklık
• %40 açıklık
• %56 açıklık

her biri farklı hava debileri ve farklı basınç koşulları gerektirir.

Yanlış açıklık oranı:

• Bazı rack’lerin aşırı soğumasına
• Bazılarının ise sıcak kalmasına

neden olur.

İdeal çözüm: Rack bazlı hava ihtiyacına göre panel seçimi

 

Zemin Altı Hava Yönetimi: Görünmeyen Ama En Kritik Alan

Soğuk koridor projelerinde çoğu hata, zemin altında yapılır. Çünkü bu alan gözle görülmez, çoğu zaman “nasıl olsa kapalı” diye düşünülür.

Oysa:

• Kablo karmaşası
• Düzensiz borulama
• Açık geçişler
• Sızdıran paneller

soğuk havayı adeta “çalmak” için yarışır.

 

Kablo Geçişlerinin Sızdırmazlığı

Rack altlarından geçen kablolar için:

• Fırçalı geçiş sistemleri
• Modüler sızdırmazlık plakaları

kullanılmadığında, soğuk hava koridora ulaşmadan kaybolur.

 

Soğuk Koridor Kapama Sistemleri ile Zemin Uyumu

Soğuk koridor kapama (containment) sistemleri, zeminden bağımsız düşünülemez.

Eğer:

• Kapama var ama zemin sızdırıyorsa
• Zemin doğru ama kapama eksikse

iki sistem de birbirinin etkisini azaltır.

Başarılı projelerde:

• Kapama sistemleri
• Zemin perfore planlaması
• CRAC/CRAH konumları

tek bir bütün olarak ele alınır.

 

Antistatik ve ESD Kontrolü: Görünmeyen Tehlike

Soğuk koridor alanlarında yoğun hava akışı:

Statik elektrik oluşumunu artırabilir

Bu nedenle zemin kaplamasında:

• ESD kontrollü yüzeyler
• Topraklama sürekliliği
• Direnç değerleri standartlara uygun malzemeler

kullanılması hayati önem taşır.

Aksi hâlde:

Donanım zarar görmez ama uzun vadede arıza oranı artar.

 

Yük Taşıma Kapasitesi: Bugünü Değil, 10 Yıl Sonrayı Düşünmek

Birçok veri merkezi ilk kurulumda yeterli görünen zemin sistemlerinin, 3–5 yıl içinde yetersiz kaldığını görür.

Sebep basit:

• Rack’ler ağırlaşıyor
• Güç yoğunluğu artıyor
• Sunucu başına düşen ağırlık yükseliyor

Soğuk koridor zemin çözümleri:

Gelecekteki yük senaryoları düşünülerek tasarlanmalıdır.

 

Modülerlik ve Müdahale Kolaylığı

Veri merkezlerinde tek değişmeyen şey değişimin kendisidir.

• Rack yerleri değişir
• Yeni hatlar eklenir
• Soğutma dağılımı güncellenir

Bu nedenle zemin sistemi:

• Kolay sökülebilir
• Tek panel bazında müdahaleye izin veren
• Yeniden düzenlenebilir

olmalıdır.

 

Yanlış Zemin Seçiminin Gizli Maliyeti

Yanlış zemin seçimi:

• İlk yatırımda ucuz görünür
• Operasyon sırasında pahalıya patlar

Çünkü:

• Enerji tüketimi artar
• Soğutma cihazları daha fazla çalışır
• Arıza riskleri yükselir
• Bakım süreleri uzar

Bu maliyetler çoğu zaman fatura kalemlerinde ayrı ayrı görünmez, ama toplamda ciddi rakamlara ulaşır.

 

Doğru Soğuk Koridor Zemin Çözümü Nasıl Seçilir?

Bir projede doğru karar verebilmek için şu sorular net cevaplanmalıdır:

• Rack başına düşen güç yoğunluğu nedir?
• Hava debisi ihtiyacı nasıl dağılıyor?
• Gelecekte kapasite artışı planlanıyor mu?
• Zemin altı yüksekliği yeterli mi?
• Sızdırmazlık seviyesi ne olmalı?

Bu sorulara cevap verilmeden yapılan her zemin uygulaması tahminle inşa edilmiş bir sistem olur.

 

Son Değil Ama Kritik Bir Gerçek

Soğuk koridor tasarımı konuşulurken çoğu zaman:

• Klima markaları
• Fan kapasiteleri
• Sensör teknolojileri

öne çıkar.

Ama gerçek şu:

Soğuk hava zeminden başlar.

Zemin doğru değilse:

• En akıllı yazılımlar
• En pahalı cihazlar
• En yeni teknolojiler

istenen sonucu vermez.

Genel Değerlendirme

Veri merkezlerinde soğuk koridor zemin çözümleri:

• Bir “inşaat detayı” değil
• Bir “mimari tercih” değil
• Bir “opsiyon” hiç değil

Doğrudan:

• Enerji verimliliği
• Sistem güvenliği
• Donanım ömrü
• Operasyonel süreklilik

ile ilişkilidir.

Bu yüzden zemin, en baştan itibaren stratejik bir karar olarak ele alınmalı; proje bütçesinin değil, projenin geleceğinin parçası olarak düşünülmelidir.